เป็นทหารได้อะไรมากกว่าที่คุณคิด เป็นไหล่ติด คิดอะไรได้มากกว่าที่เข้าใจ
เจ็บไหล่...ไหล่ติด...ข้อไหล่ติดแข็ง
อาการข้อไหล่ติด หรือข้อไหล่ติดแข็ง มักพบหลังจากมีการเจ็บของข้อไหล่ ซึ่งอาจเจ็บอยู่เป็นสัปดาห์ หรือเป็นเดือน เมื่ออาการเจ็บทุเลาลง จะตามมาด้วยการยกแขนได้ไม่ดีเหมือนเดิม ซึ่งจะรบกวนการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เช่นหยิบของจากหิ้งสูง รูดซิปเสื้อหรือกระโปรงซึ่งอยู่ด้านหลัง หรือดึงกระเป๋าใส่เงินจากกระเป๋าหลังของกางเกง แต่ถ้าท่านได้รู้จักปฏิบัติตนตั้งแต่เริ่มมีอาการเจ็บหัวไหล่ในช่วงแรก โดยไม่ปล่อยปละละเลยจะทำให้อาการไม่ลุกลามจนเป็นมาก และเสียเวลาเพื่อรักษาอาการข้อไหล่ติดแข็ง
ขั้นตอนของการเกิดข้อไหล่ติดแข็ง
ระยะที่หนึ่ง : ระยะเจ็บไหล่มีอาการดังนี้
๑. เจ็บเมื่อมีการเคลื่อนไหวของ แขน
๒. เจ็บทั่วไปบริเวณหัวไหล่ แต่ ไม่มีจุดกดเจ็บที่แน่นอน
๓. มีกล้ามเนื้อเกร็งตัว (muscle spasm)
๔. เจ็บมากขึ้นในเวลากลางคืน หรือเมื่ออยู่นิ่งๆ
ระยะที่สอง : ระยะข้อไหล่ติด มีอาการดังนี้
๑. อาการเจ็บไหล่ เจ็บแขนลดลง
๒. เพิ่มอาการติดขัด และจำกัด การเคลื่อนไหวของหัวไหล่
๓. อาการเจ็บตอนกลางคืนและ ตอนอยู่นิ่งๆ ลดลง
๔. รู้สึกเจ็บเมื่อมีการเคลื่อนไหว ช่วงสุดท้ายของแขนข้างนั้น
ระยะที่สาม : ระยะฟื้นตัวมีอาการดังนี้
๑. อาการเจ็บลดลงเรื่อยๆ
๒. แขนข้างที่เจ็บจะเคลื่อนไหวได้มากขึ้นอย่างช้าๆ
๓. การฟื้นตัวจะหายเองได้แต่มักจะเคลื่อนไหวแขนได้ไม่สุดเหมือนที่เคยทำได้
ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับอาการข้อไหล่ติด
๑. พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายในสัดส่วน ๖๐ : ๔๐
๒. มักเป็นกับแขนที่ไม่ถนัดใช้ มากกว่าข้างที่ถนัด
๓. อาการไหล่ติด เกิดจากมีแผลเป็น มีการหนาตัว และการหดตัวของเยื่อหุ้มหัวไหล่
๔. ข้อไหล่ที่บาดเจ็บ เป็นสาเหตุให้เกิดอาการไหล่ติดได้
๕. มักจะทราบว่าเป็นข้อไหล่ติดเมื่อแพทย์ตรวจอาการและแจ้งให้ทราบ (ถ้าผู้ป่วยสังเกตตนเองจะทราบก่อนว่า ยกแขนได้ไม่สุด และมีอาการเจ็บ)
๖. จะต้องมีการเจ็บพอสมควรในการรักษา จึงจะทำให้ข้อไหล่หายติด
๗. มีมากมายหลายโรคที่เกี่ยวข้องกับอาการข้อไหล่ติด เช่น โรค เบาหวาน โรคปอด โรคหัวใจ ไทรอยด์ และอัมพาตครึ่งซีก แต่สาเหตุ ที่แท้จริงที่ทำให้เกิดอาการไหล่ติดยังไม่ทราบแน่นอน
การเคลื่อนไหวที่ทำแล้วเจ็บในคนไหล่ติด
๑. กางแขนออกด้านข้างแล้วหงายฝ่ามือขึ้น
๒. เหยียดแขนขึ้นไปหยิบของเหนือศีรษะ
๓. เอื้อมมือไปหยิบของซึ่งวางบนเบาะหลังของรถ
๔. ดันประตูหนักๆให้เปิดออก
๕. การขับรถในคนไหล่ติดจะมีความลำบากในการหมุนพวง มาลัยรถ
๖. เมื่อสระผมตัวเอง
๗. เมื่อถูหลังตัวเอง
๘. เมื่อสวมหรือถอดเสื้อยืดเข้าออกทางศีรษะ
๙. เมื่อติดกระดุมเม็ดล่างด้านหน้าของเสื้อเชิ้ต
| ปวดไหล่-ไหล่ติด |
| ปวดไหล่-ไหล่ติด ในการประกอบกิจวัตรประจำวัน หรือการ ทำงานในแต่ละวันของคนเราต้องอาศัยข้อไหล่ไม่น้อย ข้อไหล่ของคนเราเป็นข้อที่ถูกออกแบบมาให้มีลักษณะการเคลื่อนไหวได้หลายระนาบ ทำให้ใช้ทำงานได้อย่างสะดวก แต่การใช้งานข้อไหล่มาก ๆ หรือใช้ไม่ถูกวิธี ก็ทำให้เกิดอาการปวดไหล่ได้ อาการปวดไหล่อาจมีสาเหตุโดยตรงจากบริเวณไหล่เองที่ประกอบด้วยกล้ามเนื้อ ข้อต่าง ๆ เส้นเอ็นหรือปลายประสาท อวัยวะเหล่านี้อย่างใดอย่างหนึ่งถ้าเกิดมีการอักเสบหรือมีการบาดเจ็บหรือฉีกขาดก็ทำให้เกิดอาการปวดไหล่ได้ นอกจากนี้อาการปวดไหล่ยังอาจ เกิดจากอาการปวดที่ส่งต่อมาจากอวัยวะอื่น ๆ เช่น กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ทำให้มีอาการเจ็บหน้าอก และปวดบริเวณไหล่ซ้าย หรือเป็นอาการปวดที่ส่งต่อมาจากกระดูกคอเสื่อมกดเบียดเส้นประสาท ทำให้มีอาการปวดร้าวมาที่ไหล่หรือเลยลงไปที่ต้นแขนหรือที่หลังได้ อย่างไรก็ตาม ประมาณร้อยละ 85 ของผู้ที่ มีอาการปวดไหล่จะเกิดจากความผิดปกติที่บริเวณไหล่ ในวัยหนุ่มสาว การบาดเจ็บบริเวณไหล่เนื่องจากการใช้งานมากไปหรือการเล่นกีฬาบางชนิดจะทำให้เกิดข้อไหล่หลวมและไม่มั่นคง ทำให้เกิดอาการปวดไหล่เวลาขยับใช้งาน พอมาถึงช่วงอายุมากขึ้นในวัยกลางคนหรือผู้สูงอายุ อาการปวดไหล่มักจะเกิดจากการอักเสบของกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นบริเวณรอบ ๆ ข้อไหล่ หรือจากการกดเบียดเส้นประสาทจากกระดูกเสื่อมหรือกระดูกงอกก็ได้ ถ้ามีการอักเสบของเส้นเอ็นซ้ำ ๆ จนเรื้อรัง หรือปวดไหล่แล้วไม่ขยับบริหาร อาจทำให้เกิดภาวะไหล่ติดตามมาได้ นอกจากนี้ถ้ามีอาการปวดไหล่ทั้งสองข้างพร้อมกัน มักเกิดจากภาวะ ที่มีการอักเสบของข้อหลาย ๆ ข้อเรื้อรัง เช่น โรค ข้ออักเสบรูมาตอยด์ เป็นต้น ตำแหน่งที่ปวดบริเวณไหล่ช่วยบอกสาเหตุของอาการปวดไหล่ได้ อาการ ปวดไหล่ด้านข้าง พบบ่อยในผู้ป่วยที่มีการกดเบียด ของปลายประสาทจากการมีการอักเสบบริเวณเส้นเอ็นรอบ ๆ ไหล่ซ้ำ ๆ เรื้อรัง หรือมีการ ฉีกขาดของเส้นเอ็นแล้วมีการซ่อมแซมด้วยพังผืดจนกลายเป็นกระดูกงอก อาการปวดไหล่ด้าน หน้าจะพบในผู้ป่วยที่มีปัญหาของข้อต่อระหว่างไหปลาร้ากับกระดูกสะบัก (acro mioclavicular joint) หรือข้อต่อระหว่างกระดูกสะบักกับกระดูกต้นแขน (gleno humeral joint) หรือเส้นเอ็น ของกล้ามเนื้อต้นแขน (bicep tendon) หรือกล้ามเนื้อใต้สะบัก (subscapularis tendon) ตำแหน่งที่ปวดจะมีตำแหน่งที่ชัดเจน กดเจ็บ ถ้ามีปัญหาที่ข้อต่อระหว่างกระดูกไหปลาร้ากับกระดูกสะบักจะเจ็บบริเวณปลายกระดูกไหปลาร้าด้วย อาการปวดจะเป็นรุนแรงขึ้นเมื่อมีการเคลื่อนไหวร่วมด้วย ผู้ป่วยที่มีปัญหาที่บริเวณข้อต่อระหว่างกระดูกสะบักกับกระดูกต้นแขนหรือมีการอักเสบบริเวณเส้นเอ็นจะเจ็บเวลาใช้ไหล่ ยกของขึ้น หรือใช้ไหล่ผลักของไปด้านหน้า เช่น การเข็นรถ อาการปวดไหล่ด้านหลังพบได้น้อย ส่วนมากจะเป็นอาการปวดที่ร้าวมาจากปัญหาบริเวณกระดูกคอ มักจะ มีอาการปวดกล้ามเนื้อบริเวณคอ และหลัง ร่วมด้วยอาการปวดไหล่บางครั้ง บอกตำแหน่งได้ไม่ชัดเจน อาจมาจากบริเวณใต้ข้อต่อกระดูกสะบักกับกระดูกไหปลาร้าได้ ต้องอาศัยการตรวจบริเวณข้อไหล่ ประกอบทั้งการดู การคลำ การวัดพิสัยการเคลื่อนไหว ของไหล่ การตรวจระบบกล้ามเนื้อและข้อต่าง ๆ การตรวจอวัยวะข้างเคียง รวมไปถึงการตรวจทางระบบประสาทร่วมด้วย จึงสามารถให้การวินิจฉัยโรคและบอกสาเหตุของอาการปวดไหล่ได้ สาเหตุของปัญหาที่เกิดขึ้นกับส่วน ประกอบต่าง ๆ ของไหล่ทำให้เกิดอาการปวดไหล่ อาจเกิดจากข้อไหล่อักเสบ ซึ่งพบในผู้ป่วยโรค ข้อต่าง ๆ เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคเอส แอล อี โรคข้ออักเสบสะเก็ดเงิน โรคข้อสันหลังอักเสบติดยึด เป็นต้น อาการปวดไหล่อาจเกิด จากโรคข้อเสื่อมของข้อไหล่ซึ่งพบได้ไม่มาก เนื่องจากข้อไหล่ไม่ใช่ข้อที่ต้องรับน้ำหนักของ ร่างกายมาก แตกต่างจากข้อเข่า หรือข้อตะโพก ในกรณีที่มีภาวะข้อเสื่อมของข้อไหล่ มักจะเกิดจากสาเหตุอื่นทำให้เกิด เช่นเคยมีการบาดเจ็บที่ข้อไหล่ เคยมีการเลื่อนหลุดของไหล่ เป็นโรคเบาหวาน เคยมีเลือดออกในข้อไหล่ เป็นต้น อาการปวดไหล่ที่เกิดจากหัวกระดูกต้นแขนขาดเลือดมาเลี้ยงพบได้น้อย มักจะเกิดจากเคยมีกระดูกหักบริเวณคอของกระดูก ต้นแขน ทำให้มีเลือดมาเลี้ยงบริเวณหัวของกระดูก ต้นแขนไม่เพียงพอทำให้กระดูกขาดเลือด อาจพบในผู้ป่วยที่มีการใช้ยาสเตียรอยด์ก็ได้ สาเหตุของการปวดไหล่ที่พบบ่อยสาเหตุหนึ่ง เกิดจากภาวะที่มีการฉีกขาดของกล้ามเนื้อที่ หุ้มรอบไหล่ทำให้กล้ามเนื้ออักเสบเรื้อรังและมีการ ซ่อมแซมจนกลายเป็นพังผืด ทำให้เกิดภาวะไหล่ติด มีข้อไหล่ฝืดขยับลำบาก มีพิสัยการเคลื่อนไหวของไหล่ลดลง ทั้งการกางแขนออกและการยกแขนขึ้นทาง ด้านหน้า หรือการขยับแขนไพล่หลัง เกิดจากการหด รัดของปลอกหุ้มข้อ การเกิดอาจเริ่มจากการอักเสบ หรือฉีกขาดของเส้นเอ็น ทำให้เกิดอาการปวดบริเวณ ไหล่ ทำให้ไม่มีการเคลื่อนไหวไหล่เป็นระยะเวลาหนึ่ง จนเกิดอาการฝืดและขยับข้อไหล่ไม่ได้ตามมา ในระยะแรกจะมีอาการปวดที่หัวไหล่ร่วมกับอาการปวดในช่วงกลางคืน บางครั้งปวดจนทำให้ต้องตื่นนอนกลางดึก ต่อมาอาการปวดจะคงอยู่ตลอดทั้งวัน จะปวดมากขึ้นเมื่อขยับข้อไหล่เร็ว ๆ ผู้ป่วยมักจะอยู่ในท่าหุบแขนและหมุนข้อไหล่เข้าด้านในซึ่งจะเป็นท่าที่สบายที่สุด เนื่องจากเป็นท่าที่มีการหย่อนตัวของเยื่อบุข้อไหล่และเอ็นของกล้ามเนื้อรอบไหล่ ต่อมาจะมีการจำกัดการเคลื่อนไหวของข้อไหล่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนคงที่ ผู้ป่วยสามารถเคลื่อนไหวข้อไหล่ได้ในมุมที่จำกัด โดยอาการปวดลดลงกว่าระยะแรก และมีตำแหน่งปวดหรือเจ็บ ที่ชัดเจน แต่ผู้ป่วยมักมีปัญหาในการประกอบกิจวัตรประจำวันเช่น การใส่หรือถอดเสื้อผ้า การอาบน้ำ การหยิบสิ่งของที่อยู่สูงเหนือศีรษะ เป็นต้น นอกจากนี้ผู้ป่วยจะไม่สามารถนอนตะแคงทับด้านที่มีอาการปวดไหล่ได้ หลังจากนี้ผู้ป่วยจะมีการเคลื่อนไหวข้อไหล่ได้เพิ่มขึ้นอย่างช้า ๆ โดยผู้ป่วยจะรู้สึกสบายขึ้น อาการจะดีขึ้นเองภายในระยะเวลา 1-4 ปี แต่บางรายนานถึง 6-10 ปีก็มี ภาวะไหล่ติดที่เกิดขึ้นเองมักจะเกิดขึ้นกับไหล่ข้างที่ไม่ถนัด เช่น ไหล่ซ้าย เกิดกับผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย ส่วนใหญ่ที่เป็นจะอยู่ในช่วงอายุประมาณ 60 ปี ภาวะไหล่ติดสามารถหายได้เองแต่ใช้ เวลานานมาก จึงควรได้รับการรักษา การรักษาอาการปวดไหล่ทำได้ดังนี้ 1.ในช่วงที่มีอาการปวดไหล่รุนแรง ให้พักการใช้งานแขนข้างที่เป็น หยุดการใช้ข้อไหล่ ใช้ผ้าคล้องแขนข้างที่เป็นให้ต้นแขนแนบลำตัว แขนที่คล้องผ้าและมืออยู่ที่ระดับเอว 2.ใช้ยาระงับปวดและยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ เช่น ยาพาราเซตามอล 3.ประคบเย็น ในกรณีที่เพิ่งเป็นแบบเฉียบพลัน ประคบร้อน ในกรณีที่ปวดเรื้อรัง 4.เมื่ออาการปวดเฉียบพลันดีขึ้นให้เริ่มเคลื่อนไหวข้อไหล่โดยมีคนช่วยทำ เมื่ออาการปวดดีขึ้นมากให้เริ่มออกกำลังกายเองโดยแกว่งแขนไปมาและค่อย ๆ มีการต้านแรงเพิ่มขึ้นทีละน้อย 5.รักษาโรคหรือภาวะที่เป็นร่วมด้วย 6.หลีกเลี่ยงการใช้งานข้อไหล่หรือการทำงานที่ทำให้เกิดอาการปวดไหล่ สาเหตุของอาการปวดไหล่ที่อาจเกิดจากมีแรงกระแทกที่ไหล่จากอาชีพ เช่น การแบกหามของหนัก หรือการเล่นกีฬาที่รุนแรงเกินกว่าที่ส่วนประกอบของข้อไหล่จะทนได้ จึงเป็นสิ่ง ที่ควรหลีกเลี่ยง อาการปวดไหล่ภายหลังรักษาประมาณ 2-6 สัปดาห์ อาการจะดีขึ้นแต่ถ้าอาการปวดยังคง อยู่และเริ่มมีไหล่ติดต้องรักษาแบบไหล่ติดต่อไปโดยการรักษาทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู ด้วยการทำกายภาพบำบัด โดยการให้ความร้อนชนิดตื้นหรือชนิดลึก เพื่อลดอาการปวดและเพิ่มความยืดหยุ่นของเนื้อ เยื่อบริเวณไหล่ ร่วมกับโปรแกรมการออกกำลังกายเพื่อเพิ่มพิสัยการเคลื่อนไหวของข้อไหล่ แต่บางครั้ง การรักษาอาจทำให้เกิดอาการปวดเพิ่มขึ้น จึงควรได้ รับการดูแลจากผู้เชี่ยวชาญ นอกจากนี้ยังมีการรักษาด้วยการฉีดยาเข้าข้อ ซึ่งอาจจะเป็นยาสเตียรอยด์ หรือการฉีดของเหลวปริมาณมากเข้าบริเวณข้อหรือรอบ ๆ ข้อ เพื่อขยายข้อลดการหดเกร็งของปลอกหุ้มข้อ อาการปวดไหล่และภาวะไหล่ติดต้องได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง หาปัจจัยที่เกี่ยวข้องเพื่อแก้ไขและพิจารณาให้การรักษาที่เหมาะสม เพื่อช่วยให้อาการปวดไหล่หายโดยเร็วที่สุดและสามารถเคลื่อนไหวข้อไหล่ได้เร็วที่สุด เป็นการเพิ่มคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้นต่อไป ปวดข้อไหล่ ใช่เล็กน้อย ไม่คอยหนา ควรนำพา หาที่รักษ์ พักใช้แขน แม้นไหล่ติด คิดใช้ข้อ ต้องรอแทน แกว่งต้นแขน ไปมาก่อน ผ่อนติดเอย ข้อมูลจาก ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์กิตติ โตเต็มโชคชัยการ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี. ไหล่ติดเป็นอาการของคนที่ชอบนอนตะแคงข้างเดียวนานๆ และหนุนหมอนเตี้ย หรือไม่หนุนหมอนเลย มีสุภาพสตรีวัยกลางคนไปหาผมที่ร้านนวด เขาบอกผมว่ายกแขนไม่ขึ้นพร้อมทั้งทำท่ายกแขนให้ผมดู เขาบอกว่าเขาได้ไปทำกายภาพบำบัดที่โรงพยาบาลมาแล้ว ๑๐ กว่าครั้ง ดีขึ้นนิดหน่อย ผมบอกเขาว่าถ้าเขาไม่ใจร้อนเกินไป เขาทำกายภาพไปอีกหน่อยก็จะหายเป็นปกติ เขาบอกว่าลูกศิษย์ของผมแนะนำเขามาหาผม ตอนที่เขามาหาผมนั้น เตียงนวดเต็มหมดทั้งหมอนวดตาบอดด้วย ผมจึงต้องลงมือนวดกดจุดแก้ปวดไหล่ให้เขาด้วยตัวเอง เสร็จแล้วผมให้เขาบริหารท่าฤๅษีดัดตนแบบประยุกต์ที่ผมนำมาเขียนเรื่องนี้ ประมาณ ๓ ครั้ง ปรากฏว่าเขายกแขนได้เป็นปกติ เขาดีใจมากและบอกผมว่า จะกลับมานวดที่ผมอีก ผมบอกเขาว่าแขนหายดีแล้วไม่ต้องมานวดอีกก็ได้ แต่ต้องบริหารท่าเดิมทุกวันจะช่วยให้แขนและไหล่ไม่ติดอีก ท่าเตรียม นั่งขัดสมาธิเอาขาซ้ายทับขาขวาไว้ มือทั้ง ๒ ข้าง เท้าไว้ที่พื้นด้านหน้า แขนเหยียดตรง
|
แนว 1 แนวบ่าและแนวเกลียวคอ เริ่มจากเหนือหัวไหล่มาตามแนวบ่า ขึ้นไปตามแนวเกลียวคอด้านข้างคอ
แนว 2 แนวเหนือสะบักและแนวก้านคอ เริ่มจากเหนือหัวไหล่มาตามแนวเหนือกระดูกสะบัก ขึ้นไปตามแนวกันคอ ซึ่งอยู่ชิดกระดูกค จุดใต้ไรผม อยู่ตรงรอยบุ๋มใต้กะโหลกทางด้านข้าง 2 จุด
การกดนวด การกดแต่ละจุด ให้ค่อย ๆ เพิ่มแรงกดจนเริ่มรู้สึกปวดนับ 1-10 แล้วค่อย ๆ ผ่อนออก กรณีที่เป็นแนวนวด แต่ละจุดอยู่ห่างกันประมาณ 1 นิ้วมือ
ท่านวดด้วยตัวเองคลายเครียด
ท่าที่ 1
ใช้นิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนาง กด บีบแนวเหนือสะบักและแนวบ่า แล้วทำสลับข้าง
ท่าที่ 2
ประสานมือเข้าด้วยกันบริเวณท้ายทอย ใช้นิ้วหัวแม่มือทั้ง 2 ข้าง กดตามแนวเกลียวคอและแนวก้านคอ
ท่าที่ 3
ใช้นิ้วหัวแม่มือทั้ง 2 ข้าง กดจุดใต้ไรผม 2 จุด (กางข้อศอก จะทำให้มีน้ำหนักกด) พร้อม ๆ กันด้วยแรงพอสมควร
ท่าดัดตนคลายเครียด
ท่าที่ 4
นั่งขัดสมาธิ งอข้อศอกข้างหนึ่งให้มือจับบ่าด้านตรงข้าม ใช้มืออีกข้างจับที่ข้อศอกไว้หายใจเข้า หายใจออก พร้อม ๆ กับดันข้อศอกไปอีกข้างให้มากที่สุด หายใจเข้าออกปกติ 3-5 ครั้ง แล้วผ่อนออกทำสลับข้างทั้งซ้ายและขวา ท่านี้เป็นการยืดข้อไหล่ เป็นท่าฤาษีดัดตนซึ่งระบุว่า แก้ขัดแขน
ท่าที่ 5
นั่งขัดสมาธิ งอศอกข้างหนึ่งไว้ทางด้านหลังศีรษะ มืออีกข้างจับมือไว้หายใจเข้า หายใจออก พร้อม ๆ กับดึงข้อมือลงให้มากที่สุด หายใจเข้า-ออกปกติ 3-5 ครั้ง แล้วผ่อนออก ทำสลับข้างทั้งซ้ายและขวา ท่านี้เป็นการขืดข้อไหล่
ท่าที่ 6
นั่งขัดสมาธิ มือข้างหนึ่งวางบนหน้าตัก ฝ่ามืออีกข้างวางไว้ใต้กกหู หายใจเข้า หายใจออก พร้อมกับดันมือทั้ง 2 ข้าง (มือบนดันคอให้ศีรษะหันไปด้านข้าง มือล่างดันหน้าตัก) หายใจเข้าออกปกติ 3-5 ครั้งแล้วผ่อนออก ท่านี้ช่วยยืดกล้ามเนื้อบริเวณต้นคอช่วยบรรเทาอาการปวดคอ และปวดศีรษะ เป็นท่าที่ฤาษีดัดตนซึ่งระบุว่า แก้ลมเวียนศีรษะ
ท่าที่ 7
นั่งขัดสมาธิ ตัวตรง พนมมือระหว่างอก หายใจเข้า ค่อย ๆ ยกมือขึ้นเหนือศีรษะ ออกแรงดันฝ่ามือเข้าหากัน ยืดลำตัว หายใจเข้าออกปกติ 3-5 ครั้ง แล้วผ่อนออก ท่านี้ช่วยบริหารกล้ามเนื้อคอและสะบัก ช่วยบรรเทาอาการปวดคอ ปวดศีรษะ และปวดสะบัก เป็นท่าฤาษีดัดตนซึ่งระบุว่า แก้ลม ปวดศีรษะ
ท่าที่ 8
นั่งขัดสมาธิ ประสานฝ่ามือไว้ที่หน้าอก
หายใจเข้า หายใจออก เหยียดแขนไปข้างหน้า ในลักษณะหงายฝ่ามือที่ประสานกันออก
หายใจเข้า ยกแขนขึ้นเหนือศีรษะ ยืดตัวและแขนให้สุด หายใจเข้าออกปกติ 3-5 ครั้ง แล้วผ่อนออก ท่านี้ช่วยยืดกล้ามเนื้อแขนที่ใช้ในการงอข้อมือและนิ้วมือ และบริหารข้อไหล่ เป็นท่าฤาษีดัดตนซึ่งระบุว่า แก้เกียจ
ถ้าท่านเป็นผู้หนึ่งที่ไม่อยากสูญเสียสมรรถภาพไหล่ หรือไม่อยากสูญเสียเวลาที่มีค่าในการทำงาน เนื่องจากการมารักษาเรื่องไหล่ติด ลองอ่านบทความนี้ดีกว่าครับ ไหล่ติดในที่นี้หมายถึง ไหล่ที่ไม่สามารถ ขยับและเคลื่อนไหวได้อย่างปกติ เนื่องจากภาวะยึดติดแข็งของเอ็นรอบ ๆ ข้อไหล่
ท่านจะทราบว่า มีไหล่ติดหรือไม่ โดยทดสอบในท่าต่อไปนี้
๑. ถ้าท่านสามารถยกแขนไปด้านหน้าได้ถึงระดับหู หรือกางแขนด้านหน้าได้ถึงระดับหู หรือยกแขน เกาหลัง ได้ถึงระดับ สะบัก นั่นก็หมายความว่าการเคลื่อนไหว ไหล่ของท่านค่อนข้างปกติ แต่ถ้าไม่ ่สามารถทำได้ในท่าใดท่าหนึ่งตามที่กล่าว ก็เป็นไปได้ว่าท่านกำลังประสบปัญหาไหล่ยึดติดครับ
๒. ผู้ป่วยที่มาด้วยไหล่ติดส่วนใหญ่ จะมีสาเหตุมาจากกดเจ็บที่เอ็นข้อไหล่มาก่อน หรือจากการ กดเจ็บกระดูกบริเวณข้อไหล่ และต้องเข้าเฝือกเป็นระยะเวลานาน (๓-๔ สัปดาห์ ก็อาจทำให้ไหล่ติดได้) ถ้าเป็นจากการบาดเจ็บไม่รุนแรง ผู้ป่วยมักจะไม่ค่อยให้ความสนใจ เพราะคิดว่าเป็นเองหายเอง หรือได้ยาแล้วก็คงหายเอง เมื่อผ่านไปได้ระยะหนึ่ง ก็จะมาพบแพทย์ด้วยอาการไหล่ติด ทั้งนี้เนื่องจาก ธรรมชาติ เมื่อมีอาการบาดเจ็บ กล้ามเนื้อและเอ็นรอบ ๆ ไหล่จะเกิดอาการเกร็งตัว เพื่อป้องกันบริเวณ บาดเจ็บให้ อยู่นิ่ง ๆ เนื้อเยื่อบริเวณบาดเจ็บจะสมานตัวได้เร็วขึ้น ผู้ป่วยเองก็ไม่อยากขยับไหล่ เพราะถ้า ขยับไหล่มากก็จะปวดมาก ในการสมานตัวเนื้อเยื่อ จะมีทั้งเนื้อเยื่อที่เป็น พังผืด และเนื้อเยื่อที่มีความ ยืดหยุ่นที่ช่วยในการสมานตัว ระยะนี้ถ้าทิ้งไว้นานเกินไปเนื้อเยื่อพังผืดจะมากขึ้น ๆจนเกิดการยึดติด ของข้อไหล่ ทำให้เกิดภาวะไหล่ติดได้ การรักษาที่ดีที่สุดเมื่อมีการ บาดเจ็บ ที่ไหล่ คือ การป้องกัน กล่าวคือ เมื่อได้รับการตรวจวินิจฉัย และรักษาการบาดเจ็บ ที่ไหล่ตั้งแต่ระยะเนิ่น ๆ (บางรายที่ไม่รุนแรง มาก ก็เป็นไปได้ที่จะหาย โดยการ ซื้อยาแก้ปวด ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือยา แก้อักเสบ ที่ไม่ใช่สเตอรอยด์ มารับประทานเอง) และเมื่ออาการปวดทุเลา ควรได้มีการบริหารข้อไหล่ได้ทันที จากน้อยไปหามาก คงจะมีคำถามในใจว่า เมื่อไรที่เหมาะสมจะเริ่มบริหารไหล่ คงจะบ่งบอกเวลาแน่นอน ไม่ได้ เนื่องจาก ความรุนแรงในการบาดเจ็บแต่ละคนไม่เท่ากัน แพทย์ที่ดูแลน่าจะบอกได้ดีที่สุด แต่กรณีที่ไกลแพทย์ สามารถประเมินตนเองจากอาการปวด น่าจะดีที่สุด ประมาณว่าถ้าอาการปวดทุเลาลงร้อยละ ๖๐ - ๗๐ ควรเริ่มบริหาร โดยใช้แขนข้างดีช่วยแขนข้างที่บาดเจ็บ แขนข้างบาดเจ็บระยะนี้ไม่ควรออกแรงเอง เพราะอาจทำให้เอ็นที่อักเสบ เกิดอาการบาดเจ็บมากขึ้น อีกได้ ท่าที่ง่ายที่สุดคือ ใช้มือประกบกัน ยกแขน เหนือศีรษะชิดใบหู ดังรูป ขอเน้นย้ำว่าระยะนี้ ไม่ควรให้แขน ที่บาดเจ็บออกแรง จนกว่าอาการปวดทุเลาลง ร้อยละ ๘๐ - ๙๐ จึงจะให้แขนข้างเจ็บออกแรงได้มากขึ้นโดยบริหารเพื่อป้องกัน(มิใช่เพื่อการรักษาไหล่ติด) ไม่ต้องทำมาก เพียงแค่ ๕-๑๐ครั้งเช้าเย็นทำช้าๆให้สุดพิสัยการเคลื่อนไหวไหล่(ให้แขนแนบใบหูมากที่สุด) ก็น่าจะเพียงพอ แนะนำเพียงท่าเดียว เพราะเป็นท่าที่จะต้องใช้ บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน
โรค ไหล่ติด( Frozen shoulder) พบได้บ่อยมากทีเดียว โดยส่วนใหญ่แล้วมักพบในผู้ป่วยวัยกลางคนขึ้นไปที่ตรากตรำทำงาน ออกแรงใช้ไหล่และแขนมากต่อเนื่องเป็นเวลานานๆ จนทำให้เอ็นและกล้ามเนื้อที่หุ้มรอบหัวไหล่บาดเจ็บซ้ำๆ เกิดการอักเสบเรื้อรัง มีพังผืดหรือหินปูนเกาะยึด ความยืดหยุ่นของเอ็นบริเวณนั้นจะลดน้อยลง ทำให้เคลื่อนไหวหัวไหล่ได้ไม่เต็มที่
นอกจากนี้ยังพบในผู้ป่วยวัยชราที่มักเกิดการเสื่อมสภาพของเอ็นกล้ามเนื้อ ความยืดหยุ่นของเอ็นกล้ามเนื้อลดลง หากไม่ได้หมั่นบริหารเคลื่อนไหวหัวไหล่ ก็จะมีพังผืดมาเกาะยึด ทำให้เกิด ไหล่ติด ได้ ผู้ป่วยที่ได้รับอุบัติเหตุบาดเจ็บบริเวณหัวไหล่ ถ้าไม่ได้เคลื่อนไหวหัวไหล่นานๆก็จะเป็นโรคนี้ได้เช่นเดียวกัน
อาการสำคัญของโรค ไหล่ติด คือ ปวดบริเวณหัวไหล่
เคลื่อนไหวหัวไหล่ได้ไม่เต็มที่ 
โดยเฉพาะในท่าเอามือไพล่หลัง
กรณีที่มีอาการไหล่ติดแน่แล้ว ระยะนี้อาการปวดมักไม่รุนแรง บางรายอาจไม่ปวดก็ได้ เพียงแต่เมื่อ ยกแขนถึงจุดที่ยึดติดก็จะมีอาการปวด การรักษาระยะนี้ จะเน้นใช้การบริหารข้อไหล่เป็นหลัก ยาจะไม่ ่ช่วยเท่าที่ควร ยกเว้นรักษาอาการปวด หรือระบมจากการบริหาร แต่ถ้าไม่ปวดมาก ไม่ค่อยแนะนำ ให้รับประทานยา อาจใช้เพียงยาบรรเทาปวดเป็นครั้งคราว เช่น พาราเซทตามอลที่หาซื้อได้ตามท้องตลาด
การบริหารไหล่ติด มีหลายวิธี แต่ จากประสบการณ์ของผู้เขียนที่ทำได้ผลดี มีประสิทธิภาพ และ สามารถทำได้ง่าย ๆ มีดังนี้
หลักการคือ การใช้น้ำหนักตัวเองเป็นตัวช่วยถ่วง เพื่อยืดเอ็นรอบ ๆ ข้อไหล่
ท่าที่ ๑ ใช้ยืดข้อไหล่ด้านหน้า
ท่าที่ ๒ ใช้ยืดข้อไหล่ด้านหลัง
ทั้ง ๒ ท่านี้คล้ายกัน ต่างกันตรงที่ หันหน้าหรือหันข้างเข้าหาประตู/ขอบตู้เสื้อผ้า ย่อเข่าลง จนรู้สึก ตึงที่ไหล่ หยุดนิ่งค้างไว้ ๖ - ๑๐ วินาที จึงยืดตัวสู่ที่เดิม ทำย้ำ ๑๐ -๒๐ ครั้ง เช้า - เย็น (โปรดสังเกต จำนวนครั้งจะมากกว่าการบริหารเพื่อป้องกันตามที่แนะนำข้างต้น) ถ้าสามารถ แนบรักแร้กับขอบตู้ได้ ้ก็ถือว่าปกติ ผู้ป่วยบางรายที่มีปัญหาข้อเข่าเสื่อมอยู่เดิม ไม่สามารถงอเข่าได้มาก ก็อาจต้องใช้ขอบประตู หรือตู้ ที่สูงขึ้น เพื่อหลีกเลี่ยงการงอเข่ามาก ๆ
ท่าที่ ๓ ใช้ยื้อข้อไหล่ด้านหลัง
ท่าที่ ๓ ยืนหันหลัง ใช้มือจับขอบโต๊ะ หรือขอบเก้าอี้ ย่อเข่าลงสุดจนรู้สึกตึงไหล่ หรือได้ถึงระดับสะบัก
ก่อนบริหารทั้ง ๓ ท่านี้ ถ้าสามารถใช้กระเป๋าน้ำร้อน หรือถุงเจลร้อนประคบบริเวณไหล่ก่อนบริหาร ๒๐ - ๓๐ นาที จะช่วยให้กล้ามเนื้อและเอ็นรอบ ๆ ข้อไหล่คลายตัว ลดการระบมหลังจากทำการบริหาร และช่วยให้การบริหารได้ผลดีมากกว่าเดิม
ถ้าวิธีดังกล่าวไม่ดีขึ้น ก็ต้องใช้วิธี ทางกายภาพบำบัด เวลามาทำกายภาพบำบัดที่โรงพยาบาล ส่วนใหญ่มักใช้เวลา ๓ - ๔ สัปดาห์ จึงจะเกือบปกติ
นอกจากในราย ที่ไม่สามารถทำกายภาพบำบัดทุกวัน การฝังเข็มร่วมกับการบริหารเองที่บ้าน ก็ได้ ้ผลดีเช่นเดียวกัน เมื่อเร็ว ๆ นี้ผู้เขียนได้ใช้วิธีฝังเข็ม ผู้ป่วยข้อไหล่ติด ๒ ราย รายแรกซื้อยา รับประทานเอง ๕ เดือน จนมีอาการ โรคกระเพาะ ผู้ป่วยขอลองฝังเข็ม รายนี้ คิดว่าจะต้องฝังเข็มประมาณ ๑๐ ครั้ง แต่ปรากฏว่าทำเพียง ๕ ครั้ง ก็ ดีขึ้นอย่างมาก (เกือบปกติ) สามารถให้ผู้ป่วยบริหารตัวเองที่บ้านได้ ส่วนอีก ๑ ราย ได้ลองทำกายภาพบำบัด ๒ สัปดาห์ ไม่ดีเท่าที่ควร (ผู้ป่วยเป็นมานาน) ประกอบกับ เบิกค่ารักษาไม่ได้ จึงแนะนำให้ฝังเข็ม เพราะไม่ต้องมาทุกวัน (๒ ครั้ง/สัปดาห์) และประหยัดค่าใช้จ่าย มากกว่า พบว่าเพียงครั้งแรกผู้ป่วยก็รู้สึก ดีขึ้น ขยับได้มากขึ้นอย่างชัดเจน ผู้ป่วยยอมมาฝังเข็ม
ในครั้งต่อ ๆ มา (ขณะนี้ยังไม่ครบระยะกำหนด)
จะเห็นได้ว่า การรักษาภาวะไหล่ติดเราสามารถจะป้องกันได้ ถ้าไหล่ติดแล้ว รีบทำการรักษา แต่เนิ่นก็จะง่าย ถ้านานก็จะรักษายากขึ้นตามลำดับ ดังนั้นถ้าทดสอบ ตัวเองแล้วพบว่าไหล่ติด ควร รีบ บริหาร ตัวเองก่อน ถ้า ๒ - ๓ สัปดาห์ ไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์ เพื่อการวินิจฉัยและรักษา ที่ถูกต้องต่อไปครับ
แตะสะบัก หรือในท่า แกะตะขอเสื้อยกทรง หากฝืนเคลื่อนไหว
จะปวดไหล่มาก นอกจากนี้ มักปวดในตอนกลางคืนเมื่อผู้ป่วย
หลับในท่านอนตะแคงทับหัวไหล่ข้างนั้น
การรักษาที่สำคัญคือ การใช้ยาแก้ปวด, ยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDS) และการทำกายภาพบำบัด เพื่อทำให้เอ็นกล้ามเนื้อที่ยึดติดนั้นคลายยืดออกมาให้ได้ แต่ก็มักจะทำได้ไม่ค่อยสำเร็จหรือใช้เวลารักษานานมากนับหลายเดือน เนื่องจากผู้ป่วยจะปวดไหล่มากๆ บางครั้งปวดมากจนน้ำตาแทบไหลเลยทีเดียว ผู้ป่วยจึงมักจะไม่ยอมทำกายบริหาร ยิ่งเวลาผ่านไปนานเข้า เอ็นหัวไหล่ยิ่งติดมากขึ้นเรื่อยๆ
การฝังเข็มสามารถช่วยรักษาผู้ป่วยโรค ไหล่ติด ได้ดีมาก เนื่องจากการฝังเข็มจะมีฤทธิ์คลายเอ็นและกล้ามเนื้อที่หุ้มรอบหัวไหล่ได้อย่างตรงจุดและแม่นยำแทบทุกตำแหน่ง นอกจากนี้ ยังมีฤทธิ์เพิ่มการไหลเวียนของเลือดบริเวณนั้น ทำให้สามารถลดอาการอักเสบและอาการปวดลงได้ จึงทำให้ผู้ป่วยสามารถทำการบริหารเคลื่อนไหวหัวไหล่ได้ดีขึ้น เนื่องจากไม่เจ็บปวดมากนัก เมื่อผู้ป่วยเริ่มทำกายบริหารได้ เอ็นหัวไหล่ก็จะค่อยๆยืดคลายออก อาการเจ็บปวดจาก "ไหล่ติด" ก็จะทุเลาและหายไปได้ในที่สุด
ในการรักษาแพทย์จะปักเข็มเล็กๆที่บริเวณหัวไหล่ แขนและมือ ประมาณ 10 เล่ม จากนั้นกระตุ้นด้วยมือและเครื่องกระตุ้นไฟฟ้า การรักษาจะทำประมาณสัปดาห์ละ 1- 2 ครั้ง โดยทั่วไปแล้ว จะได้ผลในการรักษาถึง 90% ภายในช่วงเวลา 2-3 สัปดาห์เท่านั้นเอง โดยทำร่วมไปกับการทำกายบริหารหัวไหล่ หรืออาจใช้ยาร่วมด้วย เพื่อช่วยให้หายเร็วขึ้น
การฝังเข็มจึงเป็นทางเลือกในการรักษาโรค ไหล่ติด ที่ควรพิจารณาเป็นอันดับแรกเลยทีเดียว
การฝังเข็มคืออะไร การฝังเข็มรักษาโรคได้อย่างไร บรรพบุรุษชาวจีนในยุคโบราณได้ค้นพบว่า การใช้เข็มปักลงไปยังจุดบางตำแหน่งในร่างกาย สามารถกระตุ้นลมปราณให้ไหลเวียนต่อไปได้โดยไม่ติดขัด จึงทำอวัยวะที่ทำงานผิดปกติไปนั้นกลับคืนสู่สภาพปกติ สามารถขจัดปัจจัยที่ก่ออันตรายแก่ร่างกายออกไป จากนั้นความเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นก็จะหายไปได้ ตามแนวคิดของการแพทย์แผนโบราณจีนนั้น การฝังเข็มมีฤทธิ์ในการรักษาโรค 3 ประการ คือ 2.ปรับการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกายให้อยู่ในสมดุล 3.กระตุ้นภูมิคุ้มกันในร่างกาย เพื่อกำจัดเหตุปัจจัยที่เป็นอันตรายออกไปจากร่างกาย ฝังเข็มสามารถรักษาโรคอะไรได้บ้าง กลุ่มอัมพาต อัมพฤกษ์ ซึ่งมีรายงานว่า การฝังเข็มร่วมกับนวดและกายภาพบำบัด จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการช่วยเหลือตนเองของผู้ป่วยได้ดีและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น กลุ่มอาการทางอายุรเวชและสูตินรีเวช เช่น โรคกระเพาะ ปวดประจำเดือน วิงเวียนจากน้ำในช่องหูไม่เท่ากัน ท้องผูกและการปรับดุลยภาพต่าง ๆ การฝังเข็มทำอย่างไร เจ็บหรือไม่ เข็มที่ใช้ในการฝัง ใช้ครั้งเดียวหรือไม่ ข้อควรทราบเกี่ยวกับการรับบริการฝังเข็ม ขณะฝังเข็ม หลังการฝังเข็ม ข้อห้ามในการฝังเข็ม รักษาติดต่อกันนานเท่าไร
การฝังเข็ม คือการแทงเข็มลงไปบนจุดฝังเข็มตามร่างกาย ซึ่งอยู่เส้นลมปราณ โดยใช้หลักการรักษาของแพทย์แผนจีน เพื่อเป็นการปรับปรุงดุลยภาพร่างกาย
ภายในร่างกายของคนเรา จะมีเลือดและลมปราณไหลหมุนเวียนไปตามเส้นลมปราณต่าง ๆ ที่กระจ่ายอยู่ทั่วทั้งร่างกาย เป็นพลังงานผลักดันให้อวัยวะต่าง ๆ สามารถเคลื่อนไหวทำงานได้ และทำงานประสาทสอดคล้องกันได้เป็นอย่างดี ร่างกายดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างปกติ เมื่อมีเหตุให้การไหลเวียนของเลือดลมปราณติดขัด ร่างกายก็จะเกิดการเสียสมดุลกับธรรมชาติ มีอาการของโรคภัยไข้เจ็บเกิดขึ้น
1.แก้ไขการไหลเวียนของเลือดลมปราณที่ติดขัด
ประโยชน์ของการฝังเข็ม สามารถรักษาโรคได้มากมาย (ตามที่องค์การอนามัยโลกรับรองมี 58 มีโรค) อาทิ กลุ่มอาการปวดต่าง ๆ เช่น ปวดศีรษะ ไมเกรน ปวดคอ ปวดไหล ปวดหลัง ปวดท้อง ปวดสะโพก ปวดขา
ในขณะที่เข็มผ่านผิวหนัง จะมีอาการเจ็บคล้ายมดกัด และเมื่อเข็มแทงลึกลงไปถึงตำแหน่งของจุดฝังเข็ม จะมีอาการปวดตื้อ ๆ หน่วง ร้าวไปตามทางเดินของลมปราณ
เข็มที่ใช้ในการฝังที่คลินิกฝังเข็ม รพ.ค่ายสุรศักดิ์มนตรี เป็นเข็มพิเศษผลิตเพื่อการฝังเข็มโดยเฉพาะ สะอาดปราศจากเชื้อใช้เพียงครั้งเดียวแล้วทิ้ง ไม่นำกลับมาใช้อีกโดยเด็ดขาด
ก่อนฝังเข็ม
ทำความสะอาดร่างกายให้เรียบร้อยรับประทานอาหารตามปกติก่อนฝังเข็มเสมอ เพราะถ้าฝังเข็มในขณะอ่อนเพลีย หรือท้องว่างจะมีโอกาสเสี่ยงต่อการเป็นลมได้ง่ายสวมเสื้อผ้าที่ไม้รัดแน่น ควรเป็นเสื้อแขนสั้นหรือกางเกง ที่สามารถรุดขึ้นเหนือเข่าได้สะดวกเข้าห้องน้ำ ปัสสาวะให้เรียบร้อยก่อนเพื่อให้ไม่เกิดการปวดปัสสาวะขณะฝังเข็ม
การอยู่ในลักษณะผ่อนคลาย จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพระบบลมปราณและปรับสมดุลร่างกายถ้ามีความรู้สึกผิดปกติ เช่น มีอาการหน้ามืด เป็นลมต้องแจ้งแพทย์ทราบทันที
ดื่มน้ำ 1 แก้ว หลังการฝังเข็มเสร็จหลังการเสร็จสิ้นจากการรักษา โดยทั่วไปแล้วไม่มีข้อห้ามเป็นพิเศษอะไรเลย ผู้ป่วยสามารถรับประทานอาหาร อาบน้ำ ทำกิจวัตรประจำวันต่าง ๆ ได้ตามปกติอาจมีอาการเมื่อยหรือล้า บริเวณที่ฝังเข็ม แขน ขา ประมาณ 10-30 นาที เป็นเรื่องปกติไม่ควรขับขี่ยวดยานพาหนะทันทีหลังการฝังเข็มเพราะอาจเกิดการง่วงนอน
ไม่ทำการฝังเข็มในผู้ป่วยดังต่อไปนี้ตั้งครรภ์ยังไม่ครบกำหนด
โรคเลือดหรือมีความผิดปกติของระบบแข็งตัวของเลือด
ควรรับการรักษาสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง และต่อเนื่องกันอย่างน้อย 10 ครั้ง แล้วแต่การพิจารณาของแพทย์ โรคเรื้อรังอาจต้องใช้ระยะเวลานานขึ้น การรักษาแต่ละครั้งใช้เวลาประมาณ 20-30 นาที
